Otwierasz krem, którego nie pamiętasz z zakupu, i na opakowaniu widzisz jedynie rysunek słoiczka z napisem „12M”. Zwykle oznacza to, że produkt można stosować przez wskazany czas od otwarcia, ale ten symbol nie zastępuje daty nadrukowanej na opakowaniu ani nie chroni kosmetyku przed złym przechowywaniem.
Data ważności kosmetyku może być podana jako termin minimalnej trwałości albo jako okres przydatności po otwarciu. Uważam, że w codziennej pielęgnacji najłatwiej pomylić właśnie te dwa oznaczenia, a w przypadku kremu z filtrem taki błąd może oznaczać słabszą ochronę skóry.
Termin na opakowaniu i symbol słoiczka liczą czas inaczej
- Data minimalnej trwałości dotyczy kosmetyku przed upływem wskazanego terminu.
- PAO, czyli symbol otwartego słoiczka, wskazuje czas stosowania od pierwszego otwarcia.
- 30 miesięcy to granica, od której unijne przepisy zwalniają z obowiązku podawania daty minimalnej trwałości, jeśli produkt spełnia warunki rozporządzenia.
- Zmiana zapachu, koloru lub konsystencji jest powodem, by kosmetyk odstawić, nawet jeśli termin jeszcze nie minął.
- Przeterminowanego kremu z filtrem nie traktuj jako pewnej ochrony przeciwsłonecznej.
Data na opakowaniu i PAO oznaczają dwa różne terminy
Na kosmetyku możesz znaleźć datę w formacie miesiąc i rok albo dzień, miesiąc i rok. To data minimalnej trwałości: producent deklaruje, że do tego terminu produkt prawidłowo przechowywany zachowuje swoje właściwości. Po otwarciu trzeba jednak sprawdzić także symbol słoiczka, bo odmierza osobny okres.
Otwarty słoiczek z oznaczeniem „6M” lub „12M” to PAO (Period After Opening), czyli czas stosowania od pierwszego otwarcia. „M” oznacza miesiące. Praktyczny szczegół? Jeśli nie pamiętasz, kiedy odkręcono opakowanie, sam wygląd produktu nie pozwoli wiarygodnie odtworzyć upływu PAO.
Według rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 dotyczącego produktów kosmetycznych, daty minimalnej trwałości nie trzeba podawać, gdy trwałość kosmetyku przekracza 30 miesięcy. W takiej sytuacji zasadniczo podaje się okres przydatności po otwarciu, chyba że PAO nie ma zastosowania. Dlatego brak konkretnej daty na długo trwałym kosmetyku nie musi oznaczać błędnego oznakowania.
Najpierw sprawdź oznaczenie, potem stan produktu
Jedna cyfra na opakowaniu może nie wystarczyć, jeśli kosmetyk był trzymany w nagrzanym samochodzie albo stał otwarty przy umywalce. Termin zakłada właściwe przechowywanie, więc przy podejrzanej zmianie produktu bezpieczniej go odstawić niż próbować oceniać go wyłącznie po dacie.
| Sytuacja | Możliwa przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Minęła data minimalnej trwałości | Producent nie deklaruje już zachowania właściwości do tego terminu i dalej | Nie używaj produktu; wyrzuć go zgodnie z zasadami segregacji opakowań. |
| Upłynął PAO, choć kosmetyk wygląda normalnie | Nie da się potwierdzić, że po otwarciu nadal zachowuje deklarowane bezpieczeństwo i właściwości | Odstaw kosmetyk, szczególnie jeśli nakładasz go przy oczach lub na podrażnioną skórę. |
| Produkt rozwarstwił się, zmienił zapach lub kolor | Formuła mogła ulec zmianie, na przykład pod wpływem temperatury albo kontaktu z powietrzem | Nie próbuj go „ratować” przez mieszanie ani dodawanie wody. |
| Nie pamiętasz daty otwarcia | Nie można ustalić, czy okres PAO nadal obowiązuje | Sprawdź zapis na opakowaniu lub wyrzuć produkt, jeśli jest używany w okolicy oczu albo ma SPF. |
| Po użyciu pojawiło się pieczenie, obrzęk albo wysypka | Możliwa reakcja podrażnieniowa lub alergiczna; sam termin nie przesądza o przyczynie | Przerwij stosowanie. Przy nasilonych lub utrzymujących się objawach skontaktuj się z lekarzem. |
Oznaki zepsucia nie zawsze są widoczne, a kosmetyk może zmienić właściwości bez wyraźnej pleśni. Nie wąchaj ani nie testuj produktu na skórze, żeby sprawdzić, czy „jeszcze się nadaje”, gdy minął wskazany termin.
Kosmetyk z SPF traktuj ostrożniej niż zwykły krem
Przy kremie przeciwsłonecznym stawką jest skuteczność ochrony, której nie da się ocenić na oko. Irlandzka instytucja nadzoru HPRA ostrzega, że filtry UV mogą z czasem tracić skuteczność, a stosowanie produktu po upływie PAO lub daty ważności nie jest zalecane.
Jeśli minął termin albo krem zmienił konsystencję, zapach czy wygląd, wybierz nowy produkt. Rozwarstwienie jest szczególnie czytelnym sygnałem, by nie polegać na deklarowanym SPF. Krem, który był otwarty, ale nadal mieści się w PAO, również sprawdź pod kątem zmian i przechowuj zgodnie z etykietą, z dala od nadmiernego ciepła i słońca.
Prawdę mówiąc, oszczędzanie resztki starego filtra nie jest dobrym kompromisem: jego ochrony nie potwierdzi domowy test, a brak natychmiastowego zaczerwienienia nie dowodzi, że produkt działa tak jak powinien.
Makijaż przy oczach i krem w słoiku szybciej tracą higieniczny margines
Data to tylko część oceny, bo znaczenie ma też sposób używania. Tusz do rzęs i eyeliner stykają się z okolicą oka, a wkładanie palców do słoika może przenosić drobnoustroje do kosmetyku. Nie dziel się makijażem i nie rozcieńczaj zaschniętego tuszu wodą ani śliną.
W badaniu opublikowanym w „Journal of Applied Microbiology” przeanalizowano 467 używanych produktów przekazanych przez użytkowników w Wielkiej Brytanii. Bakterie wykryto w około 70-90% próbek z badanych kategorii, a beauty blendery miały średnio ponad 106 jednostek tworzących kolonie na mililitr; wynik dotyczył próbek z badania, nie wszystkich kosmetyków dostępnych w sprzedaży. To pokazuje, dlaczego czyszczenie aplikatorów i higiena używania są równie ważne jak kontrola daty. Szczegóły opisali autorzy badania „Microbiological study of used cosmetic products”.
Jeśli wystąpiło zapalenie spojówek lub inna infekcja w okolicy oczu, odstaw używane wtedy kosmetyki do oczu, a tusz i produkty z aplikatorem rozważ wyrzucić. Nie wracaj do nich tylko dlatego, że PAO jeszcze nie minęło; wcześniejszy kontakt z infekcją zmienia ocenę ryzyka. Przy utrzymujących się objawach poradź się lekarza.
Zapisz dzień otwarcia, zanim zniknie z pamięci
Najprostszy sposób na pilnowanie PAO to zapisanie miesiąca otwarcia na spodzie opakowania albo w notatce w telefonie. Potem zestaw tę datę z symbolem słoiczka: jeśli termin minął, kosmetyk odstaw; jeśli nie minął, ale produkt zmienił zapach, kolor lub konsystencję, również go nie używaj.
Nie otwieraj kilku podobnych kosmetyków naraz, jeśli wiesz, że zużywasz je powoli. A gdy produkt budzi wątpliwości, zwłaszcza krem z filtrem lub kosmetyk do oczu, bezpieczniej wymienić go na nowy niż zgadywać, czy zachował swoje właściwości.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Jeśli po kosmetyku pojawiła się reakcja skórna lub objawy dotyczą oczu, skonsultuj dalsze postępowanie ze specjalistą.